Drie jaar Democratic Challenge

Dit werkboek is het resultaat van drie jaar Democratic Challenge (DC), drie jaar experimenteren en leren met lokale democratie. De DC startte op 10 april 2015 met een oproep van minister Ronald Plasterk van Binnenlandse Zaken om de lokale democratie te vernieuwen. Het was een open oproep aan bewoners, ambtenaren of bestuurders met een concreet project. In de zomer van 2015 meldden 99 experimenten zich aan vanuit het hele land. Een jaar later kwamen er nog eens 40 bij. Nu zijn we weer twee jaar verder. In die tijd is tegelijk met de experimenten een tiental thematische leertrajecten uitgevoerd: over burgerbegroting, loting, gemeenteraad, democratische vaardigheden, organisatieverandering & overheidsparticipatie, checks & balances, dorps- en wijkdemocratie en de Omgevingswet. Op basis van de ervaringen en lessen uit deze leerprocessen zijn handreikingen en publicaties ontwikkeld. Dit werkboek is bedoeld voor mensen die willen investeren in je lokale democratie.

DZ_Image-09
DZ_Image-09

Lessen van werken aan de lokale democratie

Lokale democratie is maatwerk

Democratie is geen blauwdruk. Elke gemeente is anders. In een plattelandsgemeente met 70 dorpskernen organiseer je andere democratische processen dan in een gemeente met één grote centrumstad. Daarbij verschillen dorpen en wijken binnen gemeenten van elkaar. Het ene dorp neemt graag het groenbeheer over, het andere niet. De ene wijk laat zijn stem horen, bewoners van een andere wijk hoor je nooit. Organiseer democratische processen die passen bij de schaal van het vraagstuk. Maatschappelijke vraagstukken houden zich niet aan gemeentegrenzen. Zoek de vorm van democratie die past bij het vraagstuk, de gemeente, wijk of regio.

 

Lokale democratie is meervoudig

De meervoudigheid van de lokale democratie is essentieel om te erkennen als uitgangspunt voor vernieuwing. Zo is het veelzeggend dat slechts 10 % van de experimenten gaat over vernieuwing van de gemeenteraad; de meerderheid gaat over nieuwe vormen van participatieve democratie. Wat blijkt: Democratie is veel meer dan politiek, de lokale democratie is meervoudig. We zien dat veel gemeenten en bewoners zoeken naar nieuwe verbindingen. Een vitale lokale democratie kan niet zonder een sterke maatschappelijke en participatieve democratie.

 

Democratische waarden

Nieuwe vormen van participatie mogen de democratie niet uithollen. Zorg dat nieuwe vormen voor iedereen werken, niet alleen voor een kleine groep hoger opgeleiden. Democratie hoort juist inclusief te zijn. Bescherm de democratische rechtsstaat en de waarden die daaraan ten grondslag liggen. Denk aan democratische waarden als inclusie, deliberatie, transparantie, zeggenschap en checks & balances.

Investeren in de kwaliteit van de lokale democratie is vooral investeren in mensen en hun werkwijzen

Om democratische waarden lokaal te borgen moeten gemeentebesturen investeren in democratische kwaliteit. Denk aan de democratische kwaliteit van beleidsvoorbereiding en besluitvorming, democratisch professionalisme van ambtenaren, het democratisch leiderschap van bestuurders en democratische vaardigheden van inwoners. Mensen maken de democratie; investeer in het ‘democratisch kompas’ van bestuurders, ambtenaren en bewoners. De gemeenteraad is als democratisch platform verantwoordelijk voor de democratische kwaliteit.

DZ_Image-09
DZ_Image-08
Buy now